Produkcja kołnierzy stalowych – o kołnierzach

Kołnierze stalowe są elementami montażowymi, które pozwalają na łączenie rur w instalacjach bez potrzeby stosowania innych technik. Tworzone za ich pomocą połączenia są szczelne, a dzięki zastosowaniu specjalnych pierścieni oporowych znoszą ciśnienie do 350 atm. W instalacjach, które tego wymagają, możliwe jest również zwiększenie stabilności złącza poprzez dodatkowe spawanie lub gwintowanie. W takich pracach wykorzystuje się kołnierze stalowe gwintowane. Produkcja kołnierzy stalowych jest realizowana w oparciu o normy:

  • europejskie – EN 1092-1 i uzupełnione o oznaczenie PN z liczbą, która wskazuje klasę ciśnienia nominalnego,
  • amerykańskie ASA – ASME (ANSI) B16.5, które mają swoje odpowiedniki dla wartości PN (np. ASA150 = PN20).

Aby połączenia spełniały wszystkie wymagania, kołnierze stalowe powinny być dopasowane z uwzględnieniem wymiarów przyłączeniowych. Istotne są w nich cztery średnice: zewnętrzna, przylgi kołnierza, podziałowa otworów pod śruby oraz otworów pod śruby. Ważna jest również liczba tych otworów. Producent kołnierzy stalowych wykonuje je na zamówienie na podstawie dokumentacji technicznej, która uwzględnia powyżej opisane pięć parametrów.

Typy kołnierzy stalowych

Złącza kołnierzowe należą do najpopularniejszych typów połączeń rurowych. Z tego względu również stosowane do nich kołnierze stalowe występują w wielu odmianach. Pod względem kształtu wyróżnia się:

  • kołnierze stalowe płaskie,
  • kołnierze stalowe z szyjką,
  • kołnierze owalne,
  • kołnierze stalowe gwintowane,
  • kołnierze stalowe z króćcem,
  • kołnierze wywijane,
  • kołnierze zaślepiające.

Pod względem przeznaczenia produkcja kołnierzy stalowych obejmuje:

  • kołnierze kwasoodporne,
  • kołnierze stalowe do instalacji ciepłowniczych,
  • kołnierze stalowe do instalacji gazowych,
  • kołnierze stalowe do instalacji wodociągowych.

Kołnierze płaskie, owalne, gwintowane – zastosowania

Kołnierze stalowe gwintowane, kołnierze owalne czy wywijane stosuje się do łączenia dwóch rur lub rury z wężem elastycznym. Z kolei kołnierze zaślepiające są montowane na końcach rurociągów. Najczęściej stosowanym typem są kołnierze płaskie o okrągłym profilu. Wykonuje się je ze stali nierdzewnej, węglowej, a także ze stali ocynkowanej. Połączenie kołnierzowe skręcane wymaga zastosowania dodatkowej uszczelki. W przypadku łączenia rur o średnicy większej niż 32 mm wykorzystuje się kołnierze stalowe o liczbie śrub, która jest wielokrotnością liczby 4. Specjalne wymogi obowiązują też w rurociągach ciśnieniowych. Tu z pomocą przychodzi obróbka mechaniczna, podczas której płaską powierzchnię kołnierza można uzupełnić o rowki, które zwiększa jej przyczepność. Parametry średnic, typów kołnierzy czy ciśnienia określają normy.

O zastosowaniu kołnierzy różnych typów decydują też warunki, w jakich będą pracować. Przykładowo kołnierze szyjkowe dobrze znoszą koncentrację sił w ich otoczeniu. Dlatego sprawdzają się w połączeniach spawanych i gwintowanych, które są narażone na dylatacje. Natomiast kołnierze wywijane są wykorzystywane w parze z kołnierzami luźnymi do przyłączania węzy metalowych.

zakład ślusarsko-mechaniczny Dariusz Tarliński